Ontspannen in onzekere tijden

Je zou zeggen dat de situatie van nu voer is voor een real-life rampenfilm met covid-19 in de hoofdrol. Niks fictie maar snoeiharde werkelijkheid, inclusief lesgeven via skype, sluitende voedselbanken, overvolle mortuaria in Bergamo, geen koffie-met-cake meer in de aula na een begrafenis van een dierbare, mattende idioten in de supermarkt, gesloten cafés en sportscholen. En natuurlijk extra veel aandacht voor de nieuwste rage: wcpapier hamsteren.
Er zijn natuurlijk al legio rampen-met-virusfilms. 12 monkeys (ah, met de wondermooie Brad Pitt…), Outbreak en Contagion (met die vreselijk irritante zuurdesemkaars van een Gwyneth Paltrow). We komen om in de rampen-en virussenfilms, zogezegd. Nadeel van deze films is misschien dat ze zo onwaarschijnlijk zijn, zo over the top met ontwikkelingen dat je denkt; mjeah, no, dat slaat nergens op. In Outbreak zit bijvoorbeeld een gek die heel hard zijn best doet het virus voor zichzelf te houden, totaal niet geïnteresseerd als ie is in een vaccin voor de hele wereld. Vet onrealistisch, man. Zo zijn mensen in het echt helemaal niet, dat weet iedereen. In het echt delen we alles in moeilijke tijden, nietwaar. Twelve monkeys heeft dus Brad Pitt én Bruce Willis en kan dus sowieso niet stuk maar heel realistisch is het niet: Brad en Bruce samen in een psychiatrische inrichting. Het is ook en beetje raar dat Bruce uit de toekomst komt en Brad een doorgeslagen dierenbevrijdingsfrontsoldaat is en dat er telefooncellen en antwoordapparaten enzo worden gebruikt om te communiceren met de toekomst. Ik bedoel: gebruik dan op zn minst het internet ofzo. En dan zo’n film als Contagion. Totáál niet realistisch, met idioten die overal een complot in zien en politieke leiders die volslagen ongeschikt blijken in tijden van crisis.

Hebben we behoefte aan minder Hollywoodeske rampenfilms, minder obligate zombie-onzin en juist meer van hoe we ons voorstellen dat het er in het écht aan toe gaat tijdens zo’n crisis? Zitten we echt te wachten op shot na shot van Knabbel en Babbel die wéér voorbijkomen met 40 pakken pleepapier en allemaal idioten met bilderbergilluminatishizzle? Misschien juist niet. Misschien smachten we wel naar onrealistische beelden van hoe de aarde vergaat en slechts 1 procent van de mensheid overleeft en ondergronds moet om niet alsnog door het dodelijke virus gegrepen te worden. Het lijkt te kloppen: Netflix meldt dat er wereldwijd een enorme toename is in het aantal bekeken rampenfilms, met name die van de variant virus. Op google zoekt men zich suf naar de genoemde film Contagion, torrents draaien overuren. Massaal lepelen we de dystopische (nep) ellende naar binnen terwijl om ons heen aan de ene kant alles en aan de andere kant helemaal niks veranderd. Het is maar hoe je er naar kijkt. Wat nu realiteit is was dat een paar weken geleden niet. We hadden misschien hard gelachen als er een rampenfilm met in de hoofdrol het Brabantse Carnaval was uitgekomen, waar dronken polonaisegangers een feestje vieren in lampengat met een onbekend virus dat zich als een eh vis in het water voelt tussen al die joelende, sputterende, rochelende feestgangers . Wat kan er misgaan, denk je dan. En dat er dan een bijrol is voor allemaal vollidioten die in ziekenhuizen mondkapjes en handalcohol stelen, terwijl er juist een loeiend tekort aan is. Helemaal niet eng maar wel dolkomisch is de scene met een boekenbal vol dronken, zweterige, lebberende schrijvers, demischrijvers, semischrijvers en psuedoschrijvers en een onzichtbaar virus dat in zijn vuistje lacht want over een week of twee zullen een flink aantal van die poseurs geveld zijn door zijn boze opzet en hun naderende einde delen met hun enorme schare fans. En hoe raar zouden dan die beelden zijn geweest van mensen die elkaar half dood slaan om een pleerol in een supermarkt?Die met 20 tassen wcpapier naar buiten komen en de volgende dag en de dag erna terugkomen voor weer die 20 rollen? En dat de natie dan grappen gaat maken over pleepapierhamsteraars?

En hoe realistisch had een toespraak geklonken door een president die het virus consequent Chinezenvirus noemt en zich daar totaal niet voor schaamt. Waarom zou hij ook, hij eet Chinezen en virus voor breakfast, immers. Oke, dat laatste voorbeeld had misschien een paar weken geleden ook realistisch geleken. Als ik wat invloed had zou ik ook wat shots uit mijn privéleven in zo’n real-life rampenfilm laten stoppen. Had je me twee weken geleden verteld dat dit op stapel stond had ik je voor gek verklaard. De mensen groetten elkaar niet toen ik gisteren in het bos aan het wandelen was. Ze wendden hun blikken af, keken achterdochtig, angstig uit hun ogen. Alleen het eigene is nog te vertrouwen. Lekker rustig, maar die afgekeerde gezichten en die gesloten lichaamstaal is toch bevreemdend. In de supermarkt net een man die iets voor mij weggriste en met toegeknepen lippen en bijna gesloten ogen met het hoofd in de nek al davenend (dat is dat heen en weer bewegen wat joodse meneren doen als ze aan het bidden zijn) een verontschuldiging of verwensing of wat het dan ook was mompelde. Hij zag eruit als een terminale melaatse, maar waarachijnlijker is dat hij doodsbang was iets van mij in een van z’n gezichtsgaten te krijgen. Het zag er grappig uit maar dat was het natuurlijk niet. We weten wel dat we in sociale isolatie zitten om de piek op de zorg te drukken, om niet heel veel zieke mensen tegelijk in het ziekenhiis te krijgen, maar het lijkt er meer op of iedereen eerder heel angstig is zelf geïnfecteerd te raken. Mensen klagen over overvolle hoofden en angsten, mensen verspreiden de meest absurde nonnieuwtjes en samenzweringsverhalen. En we lezen alles en weten niks. Iedereen waant zich viroloog en bijna niemand is het. Zelfs de virologen verschillen van mening. Vorige week deelden backpackers wereldwijd nog hun ervaringen op social media, waar het tof was, wat te eten, wat je beter niet kon doen. Vandaag worden vluchten gecanceld en strandden de jongeren op plekken waar het voor Europeanen ineens helemaal niet meer zo goed toeven is. Vorige week werden ze met open armen ontvangen. Nu zijn zij de paria van de wereld. Europese toeristen worden uitgejoeld in Sri Lanka, uit hotels gegooid op Madeira. Afrika moet ons niet. Amerika moet ons niet. Blijf weg, zeggen ze.

Verjaardagsfeestjes gecancelled. Alle fysieke seks gaat binnenkort ongetwijfeld verboden worden, porno massaal gedownload. Er wordt flink wat afgematurbeerd, vermoed ik. Bizarste vind ik nog dat sommige landen compleet bewapend op lock down gaan en mensen hier nog vis kopen op de markt. Als je me had verteld dat vacins voor tbc nu op verpleegkundigen worden getest (goddank vrijwillig) omdat ze mogelijk ook een beetje bescherming bieden tegen corona, had ik het vast niet geloofd. Dat in Noord Italië niet de toeristen maar het coronavirus de baas is en de pistes leeg en de mortuaria vol, dat er niet genoeg capaciteit is de doden fatsoenlijk te begraven of cremeren, dat de nabestaanden hun dierbare overledenen niet meer de laatste eer kunnen bewijzen, dat het er totale chaos is. Je had het een paar weken geleden niet geloofd. En nu is het werkelijkheid.


Maar of we nu zin hebben met deze werkelijkheid geconfronteerd te worden ter vermaak en ontspanning? Nee, nog liever zombies en Gwyneth Paltrow dan hamsterende koekwausen. Misschien over een paar jaar, als deze crisis bezworen is. Daar reken ik wel op, dat er een overschot aan coronafilms en series en boeken en persoonlijke verhalen komt. De coronadagboeken door Daan Heerma Voss ofzo. Daten in Donkere Tijden door Alma Mathijsen. Mijn persoonlijke tocht naar het Einde van de Nacht door Joris van Os. Zijn we eindelijk deze ellende teboven, worden we wéér doodgegooid met dit of een ander mottig virus met een spannende, ontroerende of, komt ie: menselijke twist. Ik heb van al vier afzonderlijke schrijvers gehoord dat ze een weergaloos virusverhaal aan het schrijven zijn. Ze zijn nu stiekem vast een beetje boos op corona, denk ik zo. Hoe durft dat teringvirus ons fantastische idee te stelen? Wij voorzagen een dergelijke uitbraak natuurlijk al een flinke poos, kon het niet even op zijn beurt wachten, dat kreng van een virus? Na het initiele chagrijn proberen ze nu het momentum maar te pakken, misschien breken ze dan éindelijk eens door, liftend op de coronagolf.

Ik voorzie dus een hausse aan (onder andere) boeken met een virus in de hoofdrol als deze ellende voorbij is misschien zelfs al eerder. Ik had verwacht dat mensen ter ontspanning alles behalve virusgerelateerde ellende zouden willen zien en lezen, maar niks blijkt minder waar. Op dit moment zoekt de halve wereld obsessief naar de beste virusfilms, is Pandemie een van de meest verkochte bordspellen, leest iedereen ineens De Pest van Camus en in de luwte, aan de andere kant van deze misere, wil men er vast en zeker aan. Althans, daar gokt de schrijver (en filmmaker) met een optimistisch marketinggevoel op, denk ik.

Alleen als iedereen zo denkt zal de hausse eerder iets weg hebben van een overkill en is het in die ton vol virusverhalen andermaal oppassen dat je niet door grotere, sterkere en betere vissen naar beneden wordt geduwd, verzuipt en onopgemerkt blijft.Wederom weg momentum.