Voor niks gaat de zon op

Gisteravond kwam het gesprek met een vriend via een ex van mij en hoe ik na een eenvoudig rondje googlen er achter was gekomen dat hij zich tegenwoordig directeur van een heuse Academie noemt (vast geen beschermde titel?) waar je via dure trainingen en nog duurdere vervolgmodules beter instaat bent anderen te sturen en motiveren, op de plek waar hij en ik elkaar hadden leren kennen en op hoe beangstigend veel overeenkomsten deze feniks-ex, deze heruitvinder van zichzelf, deze charlatan met zijn prijzige gedragsveranderingworkshops, heeft met de hoofdgeitenbrijer van de Goodfieldtherapie waar wij elkaar dus hadden ontmoet al die jaren geleden. Over die Goodfield zal ik een andere keer schrijven.

Hij had verre van stilgezeten, het fladderexje, ontdekte ik na bestuderen van zijn gelikte website. Dezelfde taal als de Texaanse goeroe Barry Goodfield met zijn cowboylaarzen en veel te luide stem, dezelfde opzet van de cursussen, die verplichte jaarlijkse terugkomdagen organiseert voor mensen die niet alleen beter willen worden, maar de smaak zo te pakken hebben gekregen dat ze alle niveaus willen doorlopen (vele duizenden euro’s armer maar zoveel wijsheid rijker, geestelijke rijkdom valt niet in geld uit te drukken, is het niet, dus daarom zijn dit soort cursussen denk ik zo duur), om vervolgens met licentie zelf aan de slag te kunnen met deze wonderbaarlijke techniek, de duurbetaalde centjes weer terugverdienen, of moet ik zeggen: het nieuwe Gospel te verspreiden. Er waren, zijn en blijven altijd mensen die ergens bij willen horen, goedgelovige mensen, eenzame mensen, mensen die zich schijnbaar volledig vrijwillig knollen voor citroenen laten verkopen.

Het begint allemaal met je eigen hulpvraag, de reden dat je je tot zo’n schimmige voorganger hebt gewend. Als je de cursus, of therapie, soms is de grens groezelig onduidelijk, hebt doorlopen, ben je verlicht. Je bent je probleem te boven gekomen en dus lichter. Jouw enthousiasme is het startpunt voor de volgende stap: anderen overtuigen van het verlichtende effect van de therapie, cursus, godsdienst, wijsheid cs, maar elke stap is alleen met certificaat te voltooien na overhandiging van duizenden euro’s. Voor niks gaat de zon op, moeten ze gedacht hebben, ook voor spiritualiteit en relatief eenvoudige kennis moet grof geld worden betaald. Nergens op de website van de ex een filmpje waarin duidelijk werd hoe dat zit met dat motivational interviewing, nergens een tipje van de sluier. Alleen het resultaat wordt breed uitgemeten. Logisch natuurlijk als je een formule aan de man probeert te brengen, met niet alleen maar charitatieve overwegingen in gedachten. Voor het geheim van de kok moet je diep in je buidel tasten.

Ik keek mijn vriend met opengesperde ogen en opengezakte mond aan.
‘Er is feitelijk niets nieuws onder de zon, Baghwan zei al dat spiritualiteit heel best samen kon gaan met materialisme (hij gaf zelf het beste voorbeeld met zijn exorbitante levensstijl en zijn liefde voor glimmende dingetjes, Indiase ekster dat hij was), deze meneren borduren daar op voort, hebben een businessmodel van verlichting gemaakt. Een piramidesysteem, een trickle-down plan voor innerlijke (en monetaire) rijkdom. Net als Scientology en Herbalife en vele anderen. ’

We keken elkaar nog steeds verbluft aan, daarna wendde ik mijn blik af en dronk ik mijn (en ook zijn) glas bier leeg.

‘Ik weet nog dat hij soms iets te dikke, onzekere vrouwen van middelbare leeftijd, die hij in de natuurwinkel of de sportschool had leren kennen, uitnodigde bij ons thuis en ze dan een uur lang voedingsadvies gaf, dure olie aansmeerde die ze voor elke maaltijd moesten innemen, want daar zou hun spijsvertering door versneld worden en zo zouden ze sneller afvallen en opdroeg de worteltjes van prei toch echt te eten, want vochtafdrijvend en dus goed voor de lijn. De tips die hij ze gaf sloegen nergens op, totaal niet wetenschappelijk onderbouwd, allemaal ergens gehoord en als een frisse eclectische salade opgediend, of waren zo door te prikken of dermate beschamend dat mijn broek er van af zakte, maar die arme vrouwen bleven maar komen en bleven ook hun geld gul geven. Hij had me toen verteld dat hij deze hapsnap zwarte verdienmomentjes wilde uitbouwen tot een goedlopende geoliede machine “want hier met dit soort vrouwtjes viel veel geld te verdienen.”’

En nu is het hem dus gelukt en verdient hij bakken met geld, vermoed ik zo maar, niet met zijn zogenaamde ‘lifestyle advies’ aan vrouwen die onzeker zijn over hun lichaam en dan elk kul advies aangrijpen, maar met paramedici leren hoe ze mensen kunnen sturen. Zelfde shit, ander jasje.

Waar het om gaat is dat er achter die keukentafelgesprekjes en de motivational interviewing onzin èn achter de Barry Goodfield therapie hetzelfde verdienmodel schuilgaat. Het zit goed in elkaar en legt de vinger heel precies op de zere en gevoelige plek van mensen die daarvoor openstaan. Deze mensen zijn bereid flink te dokken voor de belofte van beter communiceren, slanker zijn, een verlichte geest, succesvoller zijn of een minder zwaar hart en daarom laat je ze daar niet een beetje, maar veel voor betalen. Niet een keer, maar elke keer, met elk beetje kennis en wijsheid en verlichting, opnieuw.

En als ze slanker, verlichter en groter zijn volgt de volgende fase, niet geheel stomtoevallig wederom een fase waar stevig gecasht kan worden: de stap van patiënt of client naar trainer-in-opleiding, in elk geval bij Goodfield, hoe het met het imperium van de ex zit weet ik niet precies. Niets werkt zo goed als iets zelf meemaken en laaiend enthousiast zijn omdat de formule blijkbaar werkt. Het is een systeem van gratis reclame dat zichzelf blijft bedruipen. Het duurt niet lang eer de hulpzoekers veranderd zijn van ongelukkige stakkers in blije volgers om zich tenslotte te ontpoppen tot verspreiders van het Gospel dat hen ooit heeft gered.

Een keer raden wie tot en met de laatste stap blijft profiteren van deze fantastische scam. Terugkomdagen (die geld kosten! Duh!) zorgen ervoor dat de goeroe, het Opperhoofd, de Schepper, voor altijd blijft profiteren van de kunstjes die hij, voor geld, ooit aan zijn discipelen leerde. Zonder terugkomdag geen licentie om de vrolijke religie der inhaligheid te verspreiden natuurlijk, maar dat begrijpt u.