De Harland Awards en mijn concentratiesoa

Vanmorgen. Koffie, virtueel nieuws lezen, wat blogs langswandelen, Twitter en Facebook doorscrollen: routine, blabla. Een enkele keer lees ik dan een mooi verhaal, een goed artikel, een stuk waar ik van slag van raak, maar, toegegeven, dat is niet zo uitzonderlijk voor mij. Vanochtend las ik dat een bepaalde Prijs in het fantasygenre morgen niet wordt uitgereikt omdat geen van de shortlistboeken (door een andere jury geselecteerd) volgens de eindjury goed genoeg is. Het ambitieniveau van de auteurs is niet wat verwacht mag worden van shortlisters voor een dergelijke prijs en dus kon er geen winnaar worden geselecteerd.

Ik kan u vertellen dat mijn ronddwarrelende aandacht, een teken en product van deze tijd, ik zeg het U, alles is vluchtig en efemeer en daar waar ik me vroeger uren op een stipje op de muur kon concentreren verlies ik nu na 5 seconden al mijn interesse als het stipje niet minimaal knippert en een aangename geur verspreid. Ik zou eigenlijk gewoon mijn laptop moeten openen en dat koleremanuscript moeten afschrijven, een goed boek moeten openslaan of een lange wandeling moeten maken om mijn geatrofieerde reet eens wat beweging te gunnen, maar door de duivels van Facebook cs ben ik een socialmediajunk geworden terwijl ik dacht eindelijk verlost te zijn van al mijn verslavingen. Ik heb een knoeter van een concentratiesoa en het is een schande. Gelukkig kijk ik geen filmpjes op youtube van jongetjes die aan het gamen zijn en dan met hun hoofd in beeld de hele tijd profaniteiten exclameren of live gaan en nog jongere jongetjes zakgeld aftroggelen voor een seconde naam in beeld. Daar heb ik kinderen voor, dus alle totaal geschifte kanten van de willekeur van het nu leven worden ten volste gedekt in mijn huis. Ik was bijna mijn man vergeten te noemen die soms niet aanspreekbaar is als hij volstrekt opgaat in een potje van het een of ander op zijn goede vriend de iPad. Ik zie dan een kalende man van middelbare leeftijd op onze bank zitten die er een satanisch genoegen in schept een knul van waarschijnlijk prepuberale leeftijd naar mij onbekende virtuele jachtvelden te schieten. De kat lijkt de enige normale in dit huis te zijn, die slaapt zijn slaap der onschuldigen en no fucks were given, maar de waarheid gebied me te zeggen dat we hem zijn ballen hebben ontnomen dus helemaal eerlijk is het ook niet. Een echte kater zou nu buiten de boel op stelten zetten. Onze Joris ligt op de vensterbank en aanschouwt de andere katten die de nasty doen en gaat dan weer slapen. Het is eigenlijk om te janken zo treurig.

Afijn. Waarover had Ik het. Juist: de Prijs die niet zal worden uitgereikt omdat de boeken niet voldoen aan een minimaal niveau dat de jury blijkbaar hanteert. Ik zie nu ook dat ik de eerste zin in de alinea hierboven niet heb afgemaakt; qed wat betreft producten van deze tijd. Ik ben een schrijver geworden die zo vluchtig is dat vanaf nu minimaal 7 zinnen per column en 56 per boek niet worden voltooid zodat u door middel van zelfbedachte antwoorden a la multiple choice uw eigen einde aan alles wat ik vanaf heden produceer kunt creëren. Is mijn verslappingsziekte toch nog ergens goed voor; het houdt u scherp. Of u haakt af, ik geef u geen ongelijk.

Ik vind het nogal wat, mensen. Voor zover ik kan nagaan (niet veel, dat begrijpt U, na 8 seconden zoeken op Google ben ik natuurlijk alweer vergeten waarom ik überhaupt aan het zoeken was) zijn er geen (literaire) kwaliteitscriteria bij deze genreprijs. Natuurlijk moet een boek goed leesbaar zijn, maar het is geen literáire prijs, voor zover ik weet, en ja inderdaad, dan komt die vraag weer wat dan literair is, maar daar zal ik u dit keer niet mee vermoeien want als ik eenmaal op dat stokpaardje zit gaan we door tot we de Bosporus zijn overgestoken en u zeker bent afgetaaid en ik geen enkele lezer meer overhoud.

De afgelopen twee jaar won Auke Hulst de prijs, en daarvoor niemand want dit jaar zou de prijs voor de derde keer worden uitgereikt. Meneer Hulst is een literaire schrijver, wat dat ook moge betekenen, maar wat het in ieder geval betekent is dat de lat qua stijl en gelaagdheid hoog ligt. Voor zover ik weet schrijft de heer Hulst vooral literatuur, soms met een ‘fantastisch’ tintje en ligt de nadruk van het overgrote deel van de boeken in dit genre minder op literaire stijl en veel meer op het ‘fantastische’ element. Ik vermoed dat de meeste fans sf en fantasy lezen vanwege de verzonnen werelden en de bovennatuurlijke elementen, de fantasie van de schrijver en minder vanwege diepere betekenissen en ronde uitgediepte karakters, wat niet betekent dat een schrijver in dit genre niet op zijn minst een beetje een goede schrijver zou moeten zijn, anders leest geen hond zijn of haar boeken; tenminste, dat denkt een simpele ziel als ik. Maar als mensen als Auke Hulst meedingen naar zo’n prijs is het inderdaad niet zo vreemd dat juryleden zwijmelend vallen voor zijn literaire hoogstandjes. Als Murakami had meegedaan had ook geen andere schrijver een schijn van kans gemaakt. Iedereen erkent het literaire talent van een literair talent.

De vraag is of zo’n Prijs zich moet richten op het literaire niveau van de ingezonden boeken of juist zou moeten kijken naar de originaliteit en uitwerking. Of een combinatie hiervan, dat is wat mij betreft ook prima, maar dan moet duidelijk worden vastgelegd wat het minimale (literaire) niveau is zodat genreschrijvers die niets in die hoek ambiëren hun werk niet voor de kater z’n fantoomballen hoeven in te sturen. Dat ook fantasyauteurs niet zo maar wat mogen aanklooien en dan verwachten een Prijs binnen te slepen vinden we allemaal, vermoed ik. Ik bedoel: het moet toch op zijn minst léésbaar zijn  Dat er literaire eisen, kwaliteitseisen, ambitieniveaus, zijn waar vooraf geen gewag van is gemaakt: ik vind daar genoeg van om er een uur van mijn leven aan te wijden, om nog maar te zwijgen van concentratie en aandacht, die zoals u weet steeds minder makkelijk op te brengen zijn voor een tijdgeestjunk als ik.

 

TOEVOEGING:

Ik heb inmiddels van iemand vernomen dat veel van wat wordt ingezonden wel degelijk van lage kwaliteit is. Dan nog is er een shortlist waarvan je mag verwachten dat ie zorgvuldig tot stand is gekomen; ook al zou zo’n lijst ‘the best of the worst’ zijn, dan nog is daar een winnaar uit te kiezen door de eindjury. Dat deze winnaar niet ‘goed genoeg’ is voor een jury is een ander verhaal. Daar zou ik me dan op gaan richten, als Harland Awards. Duidelijke richtlijnen voor niveau, kwaliteit enz. En dus niet op allerlaatste moment, als de uitreiking voor overmorgen staat gepland aankomen met ‘Ja sorry we vonden het allemaal slecht geschreven boeken.’ Leuk voor de shortlisters, meh.